Arena dello Stretto to nowoczesny amfiteatr na wolnym powietrzu, usytuowany na samym brzegu Cieśniny Mesyńskiej w Reggio Calabria. Jej półkolista forma przywodzi na myśl antyczne teatry, ale dzisiaj pełni przede wszystkim funkcję współczesnego centrum kultury. Wieczorem, gdy Sycylia zaświeci się tysiącem świateł po drugiej stronie cieśniny, a na scenie rozbrzmi muzyka – trudno o mocniejszą scenografię dla wydarzenia plenerowego.
Oficjalna nazwa obiektu to Anfiteatro Ciccio Franco – od 2006 roku arena nosi imię miejscowego senatora Francesco „Ciccio” Franco. Dla mieszkańców Reggio pozostaje jednak po prostu „Areną”, jednym z głównych miejsc letniego życia kulturalnego miasta.
Spis treści
Historia
Zanim powstał amfiteatr, w tym miejscu funkcjonował Molo di Porto Salvo – główna przystań portowa Reggio Calabria. Trzęsienie ziemi z 28 grudnia 1908 roku, jedno z najsilniejszych w historii Europy, doszczętnie zniszczyło zarówno molo, jak i znaczną część miasta. Katastrofa pochłonęła według najczęściej przyjmowanych współczesnych szacunków około 80 tysięcy ofiar; w części opracowań popularnych pojawia się też liczba około 100 tysięcy.
Odbudowa Reggio trwała dekady. W miejscu dawnego portu władze postanowiły wznieść obiekt o zupełnie nowym przeznaczeniu. Projekt monumentu z marmuru, zwieńczonego brązową posążką Ateny Promachos, powierzono architektowi Camillo Autore. Inauguracja nastąpiła w maju 1932 roku. Centralny obelisk z marmuru, znany jako Monumento a Vittorio Emanuele III lub cippo di Porto Salvo, upamiętniał królewskie lądowanie Vittoria Emanuela III w Porto Salvo po wstąpieniu na tron.
Warto tu rozróżnić dwa etapy historii tego miejsca. Monument z 1932 roku to właśnie marmurowy cippo z posągiem Ateny Promachos autorstwa Antonio Bonfiglio, natomiast dzisiejsza Arena dello Stretto jest późniejszą aranżacją przestrzeni wokół pomnika. Oficjalny przewodnik miejski podaje, że Arena dello Stretto, nazywana też Teatro Anassilaos, została zrealizowana pod koniec XX wieku w ramach przebudowy lungomare po pracach związanych z intubamento della linea ferrata. W 2001 roku, po zakończeniu modernizacji lungomare, pomnik z Ateną ustawiono na pontonie w centrum teatru i odwrócono w stronę miasta.
Brązowa statua Ateny Promachos – bogini wojowniczki broniącej miasta – jest dziełem mesyńskiego rzeźbiarza Antonio Bonfiglio. Pierwotnie była zwrócona ku morzu, a dziś patrzy w stronę miasta, co często odczytuje się jako symboliczny gest opieki nad Reggio. Z samą zmianą orientacji posągu bywa też łączona szersza atmosfera miejskiego odrodzenia, określana jako Primavera di Reggio, choć to pojęcie odnosi się szerzej do przemian zachodzących w mieście od lat 90.
Współczesna forma amfiteatru z półkolistymi schodami-siedziskami powstała w drugiej połowie XX wieku, nawiązując stylistycznie do tradycji teatrów Magna Graecia. Obiekt przeszedł modernizację i od lat służy jako główna przestrzeń plenerowa Reggio Calabria.
Nazwa Anfiteatro Ciccio Franco ma też wyraźny wymiar polityczny i pamięciowy. Francesco „Ciccio” Franco (1930–1991) był związkowcem CISNAL i senatorem MSI, a zarazem jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy protestów w Reggio Calabria w latach 1970–1971 po decyzji o wyborze Catanzaro na stolicę regionu. Z rewoltą reggińską kojarzy się hasło „Boia chi molla”, dlatego nadanie jego imienia arenie w 2006 roku budziło i nadal budzi spory.
Obejrzyj w YouTube
Co zobaczyć
Sama arena ma kształt półkolistych stopni opadających ku morzu i służy jako duża plenerowa widownia podczas wydarzeń miejskich. Usytuowanie jest unikalne – widownia zwrócona jest prosto na Cieśninę Mesyńską, z Sycylią jako naturalnym tłem sceny. Z areny dobrze widać wybrzeże z Mesyną po drugiej stronie wody, a w najwęższym miejscu cieśnina ma około 3,1 km szerokości. Etna jest widoczna tylko przy bardzo dobrej przejrzystości powietrza, a zjawisko Fata Morgana pojawia się rzadko, najczęściej o poranku i tylko przy specyficznych warunkach termicznych.
W centrum amfiteatru wznosi się wspomniany marmurowy pomnik z posągiem Ateny Promachos. Bogini, przedstawiona z hełmem i tarczą, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Reggio Calabria. Warto przyjrzeć się detalom rzeźby – jej klasyczna forma dobrze wpisuje się w monumentalny charakter całego założenia.
Arena stanowi integralną część Lungomare Falcomatà – słynnego nadmorskiego bulwaru, uznawanego za „najpiękniejszy kilometr Włoch”. Spacerując wzdłuż promenady, można płynnie przejść od amfiteatru ku secesyjnym pałacom i innym elementom miejskiej przestrzeni wystawienniczej oraz rzeźbom ustawianym przy lungomare.
Latem arena ożywa – w programie znajdują się koncerty, spektakle teatralne, pokazy filmowe i wydarzenia festiwalowe, a także imprezy takie jak Tesori del Mediterraneo. Odbywały się tu również transmisje RTL 102.5 i konkurs Miss Italia nel Mondo. To właśnie wieczorne wydarzenia najlepiej pokazują, jak mocno ten fragment lungomare jest wpisany w codzienne życie miasta.
Informacje praktyczne
Lokalizacja: Lungomare Falcomatà, Reggio Calabria – amfiteatr znajduje się na nadmorskim bulwarze, w bliskim sąsiedztwie Museo Nazionale della Magna Grecia
Wstęp: Arena jest ogólnodostępna i bezpłatna; podczas wydarzeń bilety kupuje się u organizatorów
Najlepszy czas: Letnie wieczory (czerwiec–wrzesień) – zarówno ze względu na program kulturalny, jak i spektakularne zachody słońca
Dojazd: Pieszo z centrum Reggio, ok. 20–25 min od dworca Reggio Calabria Centrale, lub przez stację Reggio Lido przy Lungomare
Arena leży na Lungomare Italo Falcomatà, w północnej części centralnego odcinka promenady, niedaleko Piazza Indipendenza i Corso Vittorio Emanuele III. Oficjalny portal Turismo Reggio Calabria podaje adres: Lungomare Falcomatà, 89123 Reggio Calabria, oraz współrzędne 38.111186570403, 15.644896030426. Od Museo Archeologico Nazionale di Reggio Calabria dojście zajmuje około 5–8 minut pieszo. Od stacji Reggio Lido to około 5–10 minut pieszo, a z Reggio Calabria Centrale zwykle 20–25 minut spacerem lub kilka minut taksówką.
Na co dzień przestrzeń jest otwarta jako część promenady i można ją oglądać bez biletu. Według informacji Comune di Reggio Calabria dostęp do Areny jest dozwolony dla wszystkich, także dla osób z niepełnosprawnościami. Do dolnej części areny prowadzą dwie boczne rampy, co ułatwia wejście bez korzystania ze schodów. Podczas koncertów i wydarzeń wejście do części widowni bywa kontrolowane, a ceny zależą od organizatora i programu – nie ma jednego stałego cennika areny. Najaktywniejszy sezon przypada zwykle na miesiące letnie, szczególnie lipiec i sierpień.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Arena dello Stretto jest otwarta cały rok?
Tak, sam amfiteatr jest przestrzenią publiczną dostępną przez cały rok. Jednak wydarzenia kulturalne – koncerty, festiwale, pokazy filmowe – odbywają się głównie w miesiącach letnich, od czerwca do września.
Ile osób mieści Arena dello Stretto?
Amfiteatr ma półkolistą widownię wykorzystywaną podczas dużych wydarzeń plenerowych; dokładna liczba dostępnych miejsc zależy od organizatora i konfiguracji wydarzenia.
Dlaczego arena nosi imię Ciccio Franco?
W 2006 roku amfiteatr został przemianowany na Anfiteatro Ciccio Franco na cześć senatora Francesco „Ciccio” Franco. Był on postacią silnie kojarzoną z rewoltą reggińską z lat 1970–1971 i hasłem „Boia chi molla”, dlatego jego upamiętnienie do dziś pozostaje w mieście kontrowersyjne.
Jak połączyć wizytę w Arenie z innymi atrakcjami Reggio?
Arena leży bezpośrednio na Lungomare Falcomatà, w kilku minutach spacerem od Museo Nazionale della Magna Grecia. Idealna trasa to: muzeum rano, spacer bulwarem, a wieczorem wydarzenie w arenie z widokiem na zachód słońca nad Cieśniną Mesyńską.
Ostatnia aktualizacja:
